Δημόσιες Συμβάσεις – Δημόσια Έργα

Οι κανόνες περί δηµοσίων συµβάσεων είναι αµιγώς ευρωπαϊκής προέλευσης, απορρέουν από τους κανονισµούς και τις ευρωπαϊκές οδηγίες. Το ευρωπαϊκό δίκαιο ρυθµίζοντας αποκλειστικά το προσυµβατικό στάδιο, το εφαρµοστέο δίκαιο και η δικαιοδοσία των δικαστηρίων για διαφορές οι οποίες ανακύπτουν από την εκτέλεση της σύµβασης, καθορίζονται µε βάση τα γενικώς ισχύοντα στο εθνικό δίκαιο. Το ευρωπαϊκό δίκαιο διαφυλάσσοντας τον ελεύθερο ανταγωνισµό µέσω της εφαρµογής αντικειµενικών και διαφανών κριτηρίων κατά τη διαδικασία ανάθεσης των δηµοσίων συµβάσεων, αφήνει στον εθνικό νοµοθέτη το περιθώριο να επέµβει κατά την εκτέλεση της σύµβασης.

Ως δηµόσιες συµβάσεις νοούνται οι συµβάσεις εξ επαχθούς αιτίας οι οποίες συνάπτονται γραπτώς µεταξύ ενός ή περισσοτέρων οικονοµικών φορέων και µιας ή περισσοτέρων αναθετουσών αρχών και έχουν ως αντικείµενο την εκτέλεση έργων, την προµήθεια προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών, η εκτιµώµενη αξία των οποίων είναι ίση προς ή ανώτερη από κάποια κατώτατα όρια.

Πρέπει να επισηµάνουµε πως µια δηµόσια σύµβαση κατά το ευρωπαϊκό δίκαιο, η οποία εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής των σχετικών οδηγιών, µπορεί να διέπεται από το ιδιωτικό δίκαιο κατά το εθνικό δίκαιο.

Στις 8 Αυγούστου 2016 δηµοσιεύτηκε ο ν. 4412/2016, « Δηµόσιες συµβάσεις έργων, Προµηθειών και υπηρεσιών - προσαρµογή στις οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ ». Με το νόµο αυτό µεταφέρονται στο ελληνικό δίκαιο οι τελευταίες οδηγίες για τις δηµόσιες συµβάσεις. Παράλληλα όµως εισάγονται διατάξεις που ρυθµίζουν το αµιγώς εθνικό σκέλος των κανόνων σύναψης και εκτέλεσης των δηµοσίων συµβάσεων. Υλοποιείται µε τον τρόπο αυτό ο στόχος του ήδη καταργηµένου ν. 4281/2014, που συνίστατο στην ενοποίηση του δικαίου των δηµοσίων συµβάσεων και την κατάργηση όλων των ειδικών καθεστώτων που διείπαν επιµέρους συµβάσεις και επιµέρους φορείς.

Το πλήθος προβληµάτων που έχουν επισηµανθεί από τις αναθέτουσες αρχές και τους οικονοµικούς φορείς του ν. 4412/2016 οδήγησε στην αναµόρφωση του ως άνω νόµου µέσω της ψήφισης του ν. 4782/2021. Σκοπός του τελευταίου, όπως αναφέρεται και στην αιτιολογική έκθεση, είναι η απλοποίηση και η διασαφήνιση των διατάξεων του προγενέστερου καθεστώτος, η µείωση της γραφειοκρατίας, η αύξηση της αποτελεσµατικότητας των διαδικασιών ανάθεσης και εκτέλεσης δηµοσίων συµβάσεων, η επέκταση της χρήσης των ηλεκτρονικών εργαλείων (e-procurement), η αύξηση της συµµετοχής των µικρών και µεσαίων επιχειρήσεων στις διαδικασίες ανάθεσης και η αντιµετώπιση παθογενειών, όπως το ζήτηµα των υπερβολικά χαµηλών προσφορών και η υπερβολική προσκόλληση στην τυπικότητα έναντι της ουσίας των προσφορών.

Είναι σηµαντικό να αναφέρουµε πως ο ν. 4782/2021, κατά µήκος όλων των τροποποιήσεων που εισάγει, προβλέπει και την τροποποίηση των τίτλων των άρθρων που αναµορφώνει, προσθέτοντας στον ίδιο τον τίτλο τις λέξεις « και εξουσιοδοτικές διατάξεις ». Έτσι, εκεί που υπό το προγενέστερο καθεστώς προβλεπόταν η έκδοση εγκυκλίων, πλέον προβλέπεται η έκδοση υπουργικών αποφάσεων, αναβαθµίζοντας τον ρόλο του κατά περίπτωση αρµόδιου υπουργού, καθόσον οι υπουργικές αποφάσεις συνιστούν εκτελεστές κανονιστικές διοικητικές πράξεις, η έκδοση τους επιφέροντας άµεσες έννοµες συνέπειες, σε αντίθεση µε τις εγκυκλίους που κατά κανόνα αποτελούν µη εκτελεστές διοικητικές πράξεις (και µόνο κατ’ εξαίρεση είναι εκτελεστές όταν εισάγουν κανόνα δικαίου υπό την προϋπόθεση της δηµοσίευσης τους και της ύπαρξης εξουσιοδοτικής διάταξης).

Αδιαµφισβήτητα το να καταθέσει µια εταιρία άρτια προσφορά σε δηµόσιο διαγωνισµό αποτελεί µια άκρως εξειδικευµένη και λεπτοµερή διαδικασία.